لینوکس چیست؟ تاریخچه لینوکس

دوشنبه ۱٧ اسفند ۱۳٩٤
۸:۱٢ ‎ب.ظ
پرویز برومندنژاد

 

Image result for ‫لینوکس‬‎

لینوکس (به انگلیسی: Linux) سیستم‌عاملی شبه یونیکسی است که بخش عمدهٔ آن سازگار با استاندارد پازیکس است. از دید فنی لینوکسْ تنها نامی است برای هستهٔ سیستم‌عامل و نه کل آن. هسته‌ای که نخستین بار در سال ۱۹۹۱ میلادی توسط لینوس توروالدز منتشر شد. اما به طور معمول این نام اطلاق می‌شود به سیستم‌عامل‌هایی که از هم‌نهش (composition) لینوکس (به عنوان هسته سیستم‌عامل) با نرم‌افزارهای آزاد و متن‌باز بدست می‌آیند. درحالیکه بنیاد نرم‌افزار

آزاد سیستم‌عامل حاصل از این هم‌نهش را «گنو/لینوکس» می‌نامد اما همان‌طور که گفته شد به طور معمول آنرا لینوکس می‌خوانند. این دوگانگی در نام‌نهادن منجر به بحث نامگذاری گنو/لینوکس شده‌است.

لینوکس از سخت‌افزارهای مختلفی پشتیبانی می‌کند از جمله ساعت (Linux Watch)،تلفن‌های همراه، تبلت‌ها، مسیریاب‌ها، و کنسول‌های بازی تا رایانه‌های رومیزی،رایانه‌های بزرگ و ابررایانه‌ها. 

به سیستم‌عامل بنا شده با هسته لینوکس، توزیع لینوکس (linux distribution) می‌گویند که به طور معمول شامل ابزارهای گسترش نرم‌افزار، پایگاه‌های داده، سرویس دهنده‌های وب مثل آپاچی، محیط‌های رومیزی مانند گنوم و کی‌دی‌ای و اکس‌اف‌سی‌ای و مجموعه‌های اداری مانند اُپن آفیس هستند.

در ابتدا لینوکس برای استفادهٔ ریزپردازنده‌ها با معماری ۸۰۳۸۶ اینتل طراحی شده بود؛ اما امروزه انواع گوناگون معماری‌ها را پشتیبانی می‌کند و در انواع و اقسام وسایل ازکامپیوترهای شخصی گرفته تا ابررایانه‌ها و تلفن‌های همراه به کار می‌رود. این سیستم‌عامل که در ابتدا بیشتر توسط افراد مشتاق گسترش پیدا می‌کرد و به کار گرفته می‌شد، توانسته است پشتیبانی شرکت‌های سرشناسی چون آی‌بی‌ام و هیولت-پاکاردرا به دست آورد و با بسیاری از نسخه‌های خصوصی یونیکس رقابت کند. طرفداران لینوکس و بسیاری از تحلیل‌گران[چه کسی؟] این موفقیت را ناشی از استقلال از فروشنده، کم‌هزینه بودن پیاده‌سازی، سرعت بالا، امنیت و قابلیت اطمینان آن می‌دانند.


 

 

در سال ۱۹۸۴ میلادی ریچارد استالمن که رئیس بنیاد نرم‌افزارهای آزاد بود پروژهگنو (GNU) را آغاز کرد. در این پروژه که یک جنبش نرم‌افزاری محسوب می‌شد برنامه‌نویسان با یکدیگر همکاری می‌کردند که این همکاری تا به حال نیز ادامه دارد.

آن زمان بیشتر ابزارهای پروژه گنو که با زبان برنامه‌نویسی سی و اسمبلینوشته شده بود آماده کار بود و تنها یک هستهٔ مناسب و آزاد کم بود. حتی سیستم‌عامل مینیکس نیز با وجود در دسترس بودن کد منبع آن، آزاد نبود و حق نشر مخصوص داشت. کار در پروژه گنو به سمت طراحی یک هسته مناسب متمرکز می‌شد اما به نظر می‌رسید که برای ایجاد این هسته حداقل چند سال دیگر زمان نیاز است.

این تأخیر برای لینوس توروالدز قابل تحمل نبود؛ بنابراین خودش دست به کار شد و با الهام از کد مینیکس کار را آغاز کرد. سرانجام در ۲۵ اوت سال ۱۹۹۱ در ساعت ۲۰:۵۷ (به وقت گرینویچ) پیامی تاریخی به گروه خبری comp.os.minix از طرف لینوس توروالدز ارسال شد. او یک دانشجوی فنلاندیبود که آن زمان در دانشگاه هلسینکی درس می‌خواند.

متن پیام او چنین بود:

درود به هر کس که آن بیرون از مینیکس استفاده می‌کند -
من هم‌اکنون روی سیستم‌عاملی آزاد برای رایانه‌های AT ۳۸۶(۴۸۶) کار می‌کنم (فقط برای سرگرمی؛ مانند پروژهٔ گنو بزرگ و حرفه‌ای نیست). از ماه آوریل کار را آغاز کرده‌ام و هم‌اکنون این سیستم‌عامل آماده‌است و کار می‌کند. دوست دارم از دیدگاه دیگران در مورد سیستم‌عاملم با خبر شوم. چه آنان که مینیکس را دوست دارند و چه آنان که دوست ندارند. چرا که سیستم‌عامل من تا حدی شبیه به مینیکس است.

در حال حاضر (۱٫۰۸)bash و(۱٫۴۰) gcc را بر روی آن دارم و چیزهای دیگری که به نظر می‌رسد همه درست کار می‌کنند. این بدان معناست که طی چند ماه آینده چیز به‌دردبخوری فراهم خواهم کرد و دوست دارم بدانم مردم بیشتر چه امکاناتی لازم دارند. به هر پیشنهاد و نظری خوش‌آمد می‌گویم اما قول نمی‌دهم که آن را انجام دهم!

لینوس (torvalds@kruuna.helsinki.fi).
پ. ن: بله این نرم‌افزار آزاد است. البته قابل انتقال بر روی انواع دیگر رایانه نیست (چرا که فرمان‌های AT۳۸۶ را به کار می‌برد) و ممکن است غیر از هارد دیسک AT چیز دیگری را پشتیبانی نکند. این همه چیزی است که من دارم!

لینوکس برخلاف مینیکس (یک سیستم‌عامل ساده نوشته شده توسط پروفسور اندرو تننبام که برای آموزش طراحی سیستم‌عامل به کار می‌رفت) که از معماری ریزهسته استفاده می‌کرد، با ایده هسته‌های یکپارچه طراحی شده بود. اولین نسخهٔ لینوکس در سپتامبر ۱۹۹۱ دراینترنت منتشر شد. دومین نسخهٔ آن به فاصلهٔ کمی در اکتبر همان سال منتشر شد. از آن پس هزاران برنامه‌نویس و هکر در سراسر دنیا در این پروژه شرکت کردند. مقالهٔ «کلیسای جامع و بازار» اثر اریک ریموند مدل گسترش هسته لینوکس و نرم‌افزارهای مشابه را تشریح می‌کند.

پنگوئن تاکس نشانه و نماد شانس هستهٔ لینوکس است. لینوس توروالدز مالک علامت تجاری لینوکس است که به عنوان «نرم‌افزار سیستم‌عامل رایانه برای تسهیل در استفاده و عملیات رایانه» به ثبت رسیده‌است.

انواع توزیع‌های لینوکس

یک توریع لینوکس ممکن است در یکی یا چند دستهٔ زیر قرار بگیرد:

  • تجاری یا غیر تجاری
  • طراحی شده برای استفاده حرفه‌ای یا خانگی
  • طراحی شده برای سرویس دهندها، میزکار (خانگی) یا سیستم‌های موبایل
  • طراحی شده برای کاربران تازه‌کار یا حرفه‌ای
  • استفاده عمومی یا استفاده به‌عنوان یک دستگاه خاص، به‌طور مثال دیوارآتش، مسیریاب شبکه
  • طراحی شده برای یک سخت‌افزار خاص
  • هدفمند برای گروهی خاص از کاربران به طور مثال برای زبانی خاص یا همراه با بسیاری از بسته‌های کاربری برای کارهای موسیقی و یا محاسبات علمی
  • پیکربندی شده برای امنیت، قابلیت استفاده بیشتر، قابل حمل بودن و یا جامعیت داشتن
  • پشتیبانی شده برروی سخت‌افزارهای متفاوت

تنوع موجود در توزیع‌های لینوکس به نیازهای فنی، سازمانی و اخلاقی تولید کنندگان و کاربران آن برمی‌گردد، در مجوز نرم‌افزار آزاد هر کاربر علاقه‌مندی که به مقدار کافی اطلاعات داشته باشد قادر است با انجام تغییرات دلخواه در توزیع‌های موجود توریع مورد علاقهٔ خود که همسو با نیازهایش است تولید کنید.

توزیع‌های معروف لینوکس[ویرایش]

  • آرچ لینوکس، یک توزیع که بر پایهٔ قوانین KISS بنا شده همراه با سیستم انتشار rolling
  • اسلکور اولین توزیع هنوز زندهٔ لینوکس که شاخهٔ بزرگی از توزیعها مانند زوزه از آن اشتقاق یافته‌اند و یا مانند آرچ بعضی دیگر انرا در مواردی مانند اصل KISS الگو قرار دادند. اسلکور با کمترین تغییر در بسته‌های همراه خودش، پایدارترین لینوکس به حساب می‌اید.
  • سنت‌اواس، یک توزیع که از همان سورسی که ردهت استفاده می‌کند، مشتق شده است، توسط یک گروه داوطلبی که به آن اختصاص داده شدند، نگهداری می‌شود همراه با سازگاری ۱۰۰٪ با ورژن ردهت و یک ورژن به روز رسیده شده که همیشه به‌طور ۱۰۰٪ سازگار و همراه نیست.
  • دبیان، یک توزیع غیر تجاری که توسط جامعه‌ای از توسعه دهنده‌های داوطلب نگهداری می‌شود که تعهد قوی ای به قواعد نرم‌افزارهای آزاد دارند.
  • فدورا یک توزیع بر پایهٔ جامعه است که توسط ردهت سرپرستی می‌شود.
  • جِنتو، یک توزیع که هدفش کاربران قویتر هست، شناخته شده است بخاطر سیستم خودکار شبه بی اس دی اش برای کامپایل برنامه‌ها از سورس.
  • ناپیکس، اولین توزیع سی دی زنده، که کاملاً از یک رسانهٔ قابل حمل اجرا می‌شود بدون نصب در دیسک سخت. از دیبان مشتق شده است.
  • کوبونتو، نسخهٔ کی‌دی‌ای از اوبونتو
  • لینوکس مینت، یک توزیع محبوب بر پایهٔ و سازگار با اوبونتو
  • مندریوا، یک توزیع مشتق شده از ردهت که در فرانسه و برزیل محبوب است، امروزه با همان نام و به‌وسیلهٔ یک شرکت فرانسوی اداره می‌شود.
  • اپن سوزه، بهترین توزیع ارائه شده با میزکار KDE، حامی پروژهٔ آزاد KDE و پنجمین توزیع محبوب لینوکس (به نقل از distrowatch.com)

موضوعات مرتبط:
برچسب‌ها: لینوکس , کالی لینوکس
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به 💻بینهایت💻 است. || پرویز برومند نژاد